کمیسیون تجارت فدرال آمریکا (FTC) درصدد است تا با تحت فشار قرار دادن یک دادگاه تجدیدنظر، پرونده ضدانحصار علیه شرکت متا (Meta Platforms) را دوباره به جریان بیندازد. این آژانس دولتی مدعی است که متا با انحصارگرایی در بازار «خدمات شبکه‌های اجتماعی شخصی»، قوانین رقابتی را نقض کرده است. این اقدام پس از آن صورت می‌گیرد که سال گذشته، جیمز بوزبرگ (James Boasberg)، قاضی دادگاه منطقه‌ای ایالات متحده در واشنگتن، پس از برگزاری جلسات دادرسی، شکایت FTC را رد و اعلام کرد که متا به دلیل رقابت با یوتیوب (YouTube) و تیک‌تاک (TikTok)، یک انحصارگر به شمار نمی‌رود.
کمیسیون تجارت فدرال در لایحه‌ای که هفته گذشته به دادگاه تجدیدنظر حوزه دی‌سی (D.C. Circuit Court of Appeals) ارائه کرد، تحلیل قاضی بوزبرگ را «به‌طور جبران‌ناپذیری معیوب» خواند. این نهاد نظارتی استدلال می‌کند که متا در دو بازار مجزا فعالیت دارد: نخست، بازار «خدمات شبکه‌های اجتماعی شخصی» و دوم، بازار «محتوای غیرمرتبط مانند ویدیوهای کوتاه در تیک‌تاک و یوتیوب».
تفکیک بازارها و تعریف انحصار از دیدگاه FTC
به گفته کمیسیون تجارت فدرال، متا در بازار خدمات شبکه‌های اجتماعی شخصی — یعنی سایت‌ها یا اپلیکیشن‌هایی که کاربران در آن‌ها با دوستان و اعضای خانواده خود ارتباط برقرار می‌کنند — دارای قدرت انحصاری است. این کمیسیون در لایحه خود می‌نویسد: «تعداد پست‌های مربوط به دوستان و خانواده همچنان بسیار زیاد است؛ متا خود این موضوع را به عنوان دلیل اصلی ثبت‌نام کاربران تبلیغ می‌کند و اپلیکیشن‌های متا تقریباً هیچ کاربری ندارند که صرفاً از بخش ریلز (Reels) استفاده کنند.»
در مقابل، شرکت متا از دادگاه تجدیدنظر خواسته است که حکم رد شکایت صادرشده توسط قاضی بوزبرگ را تأیید کند. این شرکت در لایحه‌ای که در ماه اوت ارائه کرد، مدعی شد شواهد ارائه‌شده در دادگاه نشان می‌دهد کاربران از تیک‌تاک و یوتیوب به عنوان «جایگزین» برای فیس‌بوک و اینستاگرام استفاده می‌کنند. متا استدلال می‌کند که بر اساس آمارها، محتوای ارسال‌شده توسط دوستان تنها بخش کوچکی از محتوایی را تشکیل می‌دهد که کاربران در فیس‌بوک و اینستاگرام مشاهده می‌کنند؛ این میزان کمتر از ۱۵ درصد پست‌ها در فید خبری فیس‌بوک و تنها ۵ درصد در فید اینستاگرام است. متا همچنین افزود که ویدیوهای کوتاه «ریلز» در حال حاضر محبوب‌ترین ویژگی در فیس‌بوک و اینستاگرام هستند. با این حال، FTC با این استدلال که سرویس‌های ویدیوهای کوتاه جایگزینی برای شبکه‌های اجتماعی ارتباطی با دوستان هستند، مخالفت کرده و می‌نویسد تقاضای غیرقابل‌انکاری از سوی مصرف‌کنندگان برای ارتباط یکپارچه با دوستان و خانواده در یک پلتفرم وجود دارد که اپلیکیشن‌های متا آن را ارائه می‌دهند اما تیک‌تاک و یوتیوب فاقد آن هستند.
تاریخچه پرونده و ظهور رقبای جدید
این نبرد حقوقی از دسامبر سال ۲۰۲۰ آغاز شد؛ زمانی که FTC ادعا کرد تصاحب اینستاگرام توسط متا در سال ۲۰۱۲ به ارزش ۱ میلیارد دلار و خرید واتس‌اپ در سال ۲۰۱۴ به ارزش ۱۹ میلیارد دلار، به این شرکت اجازه داده است تا انحصار خود را در بازار حفظ کند. قاضی بوزبرگ در حکم رد شکایت خود اشاره کرده بود که چشم‌انداز رسانه‌های اجتماعی از زمان طرح شکایت FTC «به‌طور محسوسی تغییر کرده است» و به ظهور تیک‌تاک به عنوان یک رقیب جدی اشاره کرد. او افزود که احکام کتبی قبلی او در این پرونده که در سال‌های ۲۰۲۱، ۲۰۲۲ و ۲۰۲۴ صادر شده بودند، حتی یک‌بار هم به نام تیک‌تاک اشاره نکرده بودند، اما امروز این اپلیکیشن در مرکز توجه و به عنوان سرسخت‌ترین رقیب متا شناخته می‌شود.
اختلاف‌نظر حقوقی درباره زمان ارزیابی انحصار
اکنون FTC نسبت به این تصمیم به دادگاه تجدیدنظر حوزه دی‌سی شکایت کرده است. این آژانس در اسناد قبلی خود استدلال کرده بود که پرسش کلیدی پرونده این است که آیا متا در زمان ثبت شکایت (سال ۲۰۲۰) دارای انحصار بوده است یا خیر، نه اینکه وضعیت انحصار آن در زمان صدور حکم نهایی چگونه است.
کمیسیون تجارت فدرال بار دیگر بر این موضع پافشاری می‌کند که تنها نیاز به اثبات انحصار متا در سال ۲۰۲۰ داشته است و وضعیت انحصار این شرکت در سال ۲۰۲۵ نباید در تصمیم‌گیری درباره نقض قوانین ضدانحصار دخیل باشد. این آژانس می‌نویسد قانون کمیسیون تجارت فدرال (FTC Act) که به این نهاد اجازه می‌دهد علیه ناقضان قوانین ضدانحصار به دادگاه شکایت کند، هیچ اشاره‌ای به زمان صدور حکم دادگاه نکرده است. در مقابل، این قانون تصریح می‌کند که کمیسیون در صورتی که «دلیلی برای باور داشته باشد» که خوانده «در حال نقض قانون است یا در آستانه نقض آن قرار دارد»، می‌تواند اقدام به طرح شکایت کند. دادگاه تجدیدنظر هنوز تاریخی را برای استماع دفاعیات شفاهی طرفین تعیین نکرده است.