سیستم رانندگی تمامخودکار تحت نظارت تسلا موسوم به FSD (Supervised) در ۵۵ درصد از محدودههای سرعت ۳۰ کیلومتر بر ساعت در بروکسل، از سرعت مجاز فراتر رفته است. این یافتههای جدید که توسط یک گروه بلژیکی فعال در حوزه ایمنی راهها منتشر شده، نشان میدهد خودروهای تسلا در مناطقی که سقف سرعت قانونی آنها ۳۰ کیلومتر بر ساعت بوده، به طور میانگین با سرعت ۴۴ کیلومتر بر ساعت حرکت کردهاند. انتشار این گزارش، درست کمتر از دو هفته پیش از رایگیری کشورهای عضو اتحادیه اروپا درباره تایید و بکارگیری این فناوری در سراسر این اتحادیه، فشارها را بر تسلا افزایش داده است؛ به ویژه اینکه موضوع سرعت غیرمجاز پیش از این نیز توسط کشورهای سوئد و فرانسه به عنوان یک چالش جدی مطرح شده بود.
جزئیات مطالعه FSD30 در خیابانهای بروکسل
انجمن غیرانتفاعی Johanna.be که در زمینه ایمنی پیادهروها و دوچرخهسواران در بروکسل فعالیت میکند، گزارش خود را تحت عنوان «FSD30» منتشر کرده است. آزمایشکنندگان این انجمن سه روز را در ماه ژوئیه سپری کرده و حدود ۴۰۰ کیلومتر رانندگی را پشت سر گذاشتند. تمرکز اصلی این آزمایشها بر خیابانهای با سرعت پایین بود؛ یعنی مناطقی که عابران پیاده و دوچرخهسواران در آنها بیشترین میزان آسیبپذیری را دارند.
بر اساس این گزارش، سرعت غیرمجاز چالش اصلی سیستم FSD بوده است. علاوه بر مناطق ۳۰ کیلومتر بر ساعت، این سیستم در ۴۲ درصد از معابر مسکونی مشترک (woonerven) نیز از حد مجاز ۲۰ کیلومتر بر ساعت فراتر رفت. بخشی از دلیل این اتفاق، عدم تشخیص درست محدودیت سرعت توسط سیستم بود. به گفته انجمن Johanna، صفحه نمایش خودرو در اکثر مناطق ۳۰ کیلومتر بر ساعت، محدودیت سرعت را ۵۰ کیلومتر بر ساعت نشان میداد.
این انجمن با استناد به دادههای سازمان جهانی بهداشت (WHO) اشاره میکند که احتمال مرگ عابر پیاده در صورت تصادف با خودرویی که ۴۴ کیلومتر بر ساعت سرعت دارد، تقریباً شش برابر بیشتر از زمانی است که سرعت خودرو ۳۰ کیلومتر بر ساعت باشد. به همین دلیل، بروکسل از سال ۲۰۲۱ سرعت ۳۰ کیلومتر بر ساعت را به عنوان سرعت پیشفرض در اکثر مناطق خود تعیین کرده است. علاوه بر این، سیستم FSD بارها تلاش کرد تا در خیابانهای مخصوص دوچرخه (fietsstraten) که طبق قوانین ترافیکی بلژیک سبقت گرفتن خودروها از دوچرخهسواران در آنها ممنوع است، اقدام به سبقتگیری کند.
البته این گزارش نکات مثبتی را نیز برای FSD ذکر کرده است؛ از جمله اینکه سیستم در بسیاری از مواقع، حتی پیش از نیاز واقعی، حق تقدم عابران پیاده و دوچرخهسواران را رعایت میکرد. با این حال، از نظر این انجمن، رفتار مناسب در گذرگاههای پیاده نمیتواند سرعت غیرمجاز سیستماتیک در مناطقی را که احتمال بروز حوادث مرگبار در آنها بالاست، جبران کند.
چالشهای رگولاتوری و مواضع متناقض در بلژیک
انجمن Johanna یافتههای خود را در تاریخ ۷ سپتامبر به سازمان حملونقل جادهای هلند (RDW) و وزارت حملونقل فلاندر ارسال کرد و از هر دو نهاد خواست تا پیش از رایگیری اتحادیه اروپا، در تاییدیه خود تجدیدنظر کنند. آنیک د ریدر (Annick De Ridder)، وزیر حملونقل فلاندر، در تاریخ ۱۰ ژوئن و پس از آنکه تسلا ۵,۰۰۰ کیلومتر آزمایش تحت نظارت را در جادههای فلاندر به پایان رساند، سیستم FSD را تایید کرده بود. این اقدام، بلژیک را به یکی از نخستین کشورهایی تبدیل کرد که تاییدیه موقت RDW هلند را به رسمیت شناختند.
سخنگوی دولت فلاندر در پاسخ به خبرگزاری رویترز درباره این مطالعه اعلام کرد که این سیستم در حال «یادگیری» است و رانندگان همچنان «۱۰۰ درصد مسئول» هستند. شرکت تسلا به این موضوع پاسخی نداده است. اگرچه این موضعگیری برای یک سیستم کمکراننده سطح ۲ (Level 2) از نظر قانونی صحیح است، اما این سوال را ایجاد میکند که چرا باید سیستمی تایید شود که در بیشتر مناطق ۳۰ کیلومتر بر ساعت، محدودیت سرعت را اشتباه تشخیص میدهد و سپس مسئولیت اصلاح آن به عهده راننده گذاشته میشود.
مسیر دشوار تسلا برای دریافت تاییدیه سراسری در اتحادیه اروپا
سازمان RDW هلند در ماه آوریل تاییدیه موقت سیستم FSD را تحت مقررات ۱۷۱ سازمان ملل صادر کرد. از آن زمان تاکنون، کشورهای دانمارک، بلژیک، استونی، لیتوانی، اسلوونی و اخیراً جمهوری چک این تاییدیه را در سطح ملی به رسمیت شناختهاند. با این حال، هدف اصلی تسلا دستیابی به تاییدیه سراسری در اتحادیه اروپا است. کمیته فنی وسایل نقلیه موتوری (TCMV) قرار است در تاریخ ۶ اکتبر در این زمینه رایگیری کند. در صورت تصویب، کمیسیون اروپا تاییدیه RDW را به تمامی ۲۷ کشور عضو تعمیم خواهد داد. این مصوبه به اکثریت واجد شرایط (حداقل ۱۵ کشور که نماینده ۶۵ درصد از جمعیت اتحادیه اروپا باشند) نیاز دارد.
موضوع سرعت غیرمجاز بزرگترین مانع در این مسیر بوده است. در ماه ژوئن، سوئد از اتحادیه اروپا خواست تا زمانی که تسلا امکان تخطی از سرعت مجاز را در سیستم خود حذف نکرده، FSD را رد کند؛ موضعی که نروژ و فنلاند نیز از آن حمایت کردند. یک ماه بعد، فرانسه از به رسمیت شناختن تاییدیه هلند خودداری کرد و فیلیپ تاباروت (Philippe Tabarot)، وزیر حملونقل این کشور، به موضوع سرعت غیرمجاز و لزوم توجه راننده در شهرها اشاره کرد.
تسلا در دفاع از خود به مطالعهای استناد کرده که مدعی است خودروهای مجهز به FSD «به طور مفرط سرعت نمیگیرند» و سرعت خود را با جریان ترافیک اطراف هماهنگ میکنند. با این حال، این استدلال در شهرهایی مانند بروکسل که محدودیتهای سرعت را دقیقاً به دلیل سرعت بالای رانندگان انسانی کاهش دادهاند، چندان متقاعدکننده نیست. این نخستین بار نیست که تسلا به دادههای خوداظهاری در اروپا اتکا میکند؛ پیش از این نیز گزارش شده بود که دادههای ایمنی ارائهشده توسط تسلا به رگولاتورهای هلند و سوئد، بر پایه مقایسههای نادرست بوده است.