کشورهای هلند و فرانسه در اقدامی هماهنگ و هم‌زمان، گام‌های عملی خود را برای پیوستن به جنبش حاکمیت دیجیتال اروپا آغاز کرده‌اند تا میزان وابستگی خود به غول‌های فناوری ایالات متحده را به حداقل برسانند. این تصمیم استراتژیک در حالی اتخاذ می‌شود که نهادهای مرکزی اتحادیه اروپا مانند کمیسیون اروپا نیز در حال انتقال سیستم‌های ارتباطی خود از ابزارهای آمریکایی نظیر Microsoft Teams به نرم‌افزارهای بومی مانند Element Pro هستند؛ هرچند این فرآیند مهاجرت دیجیتال با چالش‌های فنی و نارضایتی‌های گسترده‌ای از سوی مقامات اروپایی همراه شده است.
پروژه DAWO؛ پاسخ هلند به تحریم‌های دیجیتال آمریکا
دولت هلند با هدف کاهش وابستگی به فناوری‌های آمریکایی، پروژه بزرگی را تحت عنوان «محیط کاری دیجیتال خودمختار» (DAWO) کلید زده است. هدف اصلی این پروژه، طراحی و توسعه یک بستر کاری دیجیتال کاملاً مستقل برای نهادهای دولتی است که تمامی بخش‌ها از جمله سیستم‌عامل، نرم‌افزارهای اداری، ابزارهای همکاری تیمی و خدمات ابری را پوشش می‌دهد. محرک اصلی هلند برای اتخاذ این تصمیم، تجربه تلخ و چالش‌برانگیز قاضی و دادستان دیوان کیفری بین‌المللی (ICC) در سال ۲۰۲۵ بود. در آن زمان، به دنبال اعمال تحریم‌های ایالات متحده، دسترسی این مقامات قضایی به حساب‌های کاربری مایکروسافت و خدمات بانکی مرتبط با آن به طور ناگهانی قطع شد. این رویداد نشان داد که عدم مالکیت بر زیرساخت‌ها می‌تواند خدمات عمومی و حیاتی یک کشور را با تهدید جدی مواجه کند. از این رو، رویکرد جدید هلند در حوزه حاکمیت دیجیتال بر دو اصل اساسی استوار است: حق خروج از قرارداد با شرکت‌های فناوری و حفظ مالکیت کامل داده‌ها.
پیمان دیجیتال فرانسه و حذف ابزارهای آمریکایی تا سال ۲۰۲۷
در همین حال، فرانسه نیز برنامه‌های خود را برای استقلال فناوری سرعت بخشیده است. دولت فرانسه در تاریخ ۱۰ سپتامبر ۲۰۲۶ توافق‌نامه مهمی را با عنوان «پیمان دیجیتال و هوش مصنوعی» به امضا رساند. این پیمان با مشارکت فعال «شورای صنایع استراتژیک نرم‌افزار و راهکارهای دیجیتال قابل اعتماد»، انجمن Numeum و تشکل Hexatrust منعقد شده است و هدف آن توسعه و ترویج راهکارهای بومی فرانسوی و اروپایی در حوزه‌های حساس امنیت سایبری، هوش مصنوعی و رایانش ابری در بدنه دولت است. علاوه بر این، پاریس پیش از این اعلام کرده بود که میلیون‌ها کارمند بخش دولتی این کشور تا سال ۲۰۲۷ استفاده از ابزارهای ویدیو کنفرانس آمریکایی از جمله Microsoft Teams و Zoom را به طور کامل متوقف خواهند کرد و به جایگزین‌های بومی و اروپایی روی خواهند آورد.
چالش‌های مهاجرت به ابزارهای بومی؛ تجربه کمیسیون اروپا
اگرچه اراده سیاسی برای دستیابی به حاکمیت دیجیتال در اروپا قوی است، اما پیاده‌سازی عملی آن با موانع جدی روبرو شده است. کمیسیون اروپا به عنوان بازوی اجرایی اتحادیه، سیستم‌های چت و ویدیو کنفرانس خود را از Microsoft Teams به نرم‌افزار Element Pro منتقل کرده و برای میزبانی سرورها نیز از زیرساخت‌های اختصاصی خود بهره می‌برد. با این حال، گزارش نشریه Politico نشان می‌دهد که این تغییر ساختار با استقبال سرد مقامات مواجه شده است. بسیاری از مقامات اروپایی نارضایتی شدید خود را از عملکرد نرم‌افزار جدید ابراز کرده‌اند؛ تا جایی که یکی از مقامات، نرم‌افزار Element Pro را «به تمام معنا افتضاح» توصیف کرده و دیگری اظهار داشته است: «نمی‌فهمم ارزش افزوده این مهاجرت چیست.» این نارضایتی‌ها نشان می‌دهد که جایگزین‌های اروپایی هنوز به سطح بلوغ و کارایی محصولات توسعه‌یافته آمریکایی نرسیده‌اند و این شکاف عملکردی می‌تواند به کاهش بهره‌وری و مقاومت کارکنان منجر شود.
از تنظیم‌گری تا ساخت زیرساخت‌های مستقل
اقدامات اخیر هلند و فرانسه نشان‌دهنده یک چرخش استراتژیک و تغییر پارادایم عمیق در سیاست‌های فناوری قاره سبز است. اتحادیه اروپا که پیش از این عمدتاً بر ابزارهای تنظیم‌گری و قانونی مانند «قانون حفاظت از داده‌های عمومی» (GDPR) و «قانون بازارهای دیجیتال» (DMA) برای کنترل شرکت‌های آمریکایی تمرکز داشت، اکنون به این نتیجه رسیده است که وضع قوانین به تنهایی کافی نیست. اروپا برای تضمین امنیت خود نیازمند ساخت زیرساخت‌های مستقل است. قطع دسترسی مقامات دیوان کیفری بین‌المللی ثابت کرد که وابستگی دیجیتال یک آسیب‌پذیری استراتژیک است. با این حال، موفقیت این جنبش در گرو آن است که حاکمیت دیجیتال فراتر از جایگزینی ساده برندها، بر اصولی نظیر حق خروج آزادانه از قراردادها، مالکیت مطلق داده‌ها و قابلیت جابه‌جایی بدون مانع اطلاعات استوار شود.