بررسی تیتر رسانههای غربی ممکن است این حس را منتقل کند که موجی سراسری از مخالفت با هوش مصنوعی در حال شکلگیری است، اما پیمایشهای بینالمللی تصویر کاملاً متفاوتی را نشان میدهند. دادههای نظرسنجی تازه موسسه GlobeScan به سفارش مجله اکونومیست که در ۳۴ کشور و به صورت آنلاین انجام شده، حاکی از آن است که نزدیک به دو سوم مردم کرهجنوبی نسبت به هوش مصنوعی خوشبین هستند. این نگاه مثبت در خارج از کشورهای ثروتمند غربی حتی پررنگتر است؛ بهطوری که از هر ۱۰ شهروند در نیجریه و ویتنام، حدود ۹ نفر باور دارند که هوش مصنوعی زندگی فردی و آینده بشریت را بهبود خواهد داد. در مقابل، در جوامعی مانند آمریکا، کانادا و فرانسه، میزان بدبینی نسبت به آینده هوش مصنوعی از خوشبینی پیشی گرفته است.
نظرسنجی مشترک دیگری که توسط موسسه Gallup و شرکت Microsoft در ۳۷ کشور انجام شده نیز به یافته مشابهی رسیده است: هوش مصنوعی در مجموع فناوری محبوبی به شمار میرود، اما در کشورهای ثروتمند غربی طرفداران بسیار کمتری دارد.
ریشههای شکاف دیدگاه میان غرب و بازارهای نوظهور
بخشی از دلایل این تفاوت دیدگاه به ساختار بازار کار مربوط میشود. نیروی کار در کشورهای در حال توسعه، در مقایسه با جوامع غربی، در صورت توسعه هوش مصنوعی چیز کمتری برای از دست دادن دارد، چرا که بخش عمده مشاغل در این مناطق غیررسمی و بیثبات هستند. ترس از دست دادن مشاغل اداری باثبات عمدتاً دغدغه جهان ثروتمند به شمار میرود.
پایال آرورا، نویسنده کتاب «از بدبینی تا امید»، در اینباره میگوید:
blockquote>«بدبینی امتیازی است مخصوص کسانی که استطاعت ناامید شدن را دارند.»
blockquote>از سوی دیگر، دسترسی رایگان یا کمهزینه به ابزارهایی مانند Gemini شرکت Google یا ChatGPT به کسبوکارهای کوچک در بازارهای نوظهور کمک کرده است تا کاستیهای آموزش رسمی و نهادی را جبران کنند. بر اساس گزارش شرکت Microsoft، در سه ماهه دوم سال جاری میلادی، نزدیک به یکپنجم جمعیت در سن کار هند از هوش مصنوعی مولد استفاده کردهاند (در مقایسه با یکسوم در آمریکا). در آفریقا نیز برنامه رایگان و چینی DeepSeek محبوبیت زیادی یافته و حدود ۱۰ درصد از جمعیت در سن کار این قاره از هوش مصنوعی مولد بهره بردهاند.
در حومه بمبئی، کسبوکارهای خرد به شکل ملموسی از این ابزارها استفاده میکنند. دینش چاندرا، یک عینکساز محلی، با استفاده از ChatGPT طرحی از یک عینک شناور بر فراز ابرها را برای بروشورهای تبلیغاتی خود خلق کرده است. در مغازه مجاور، اومکار ساپره، فروشنده خشکبار و ادویه، تصاویر تولیدشده با هوش مصنوعی را در شبکههای اجتماعی اینستاگرام و واتساپ به کار میگیرد. آشلشا، کارمند یک خشکشویی در همان منطقه نیز تاکید میکند که هوش مصنوعی توانسته بازاریابی را برای آنها تسهیل کند.
پیری جمعیت و تجربه دگرگونیهای فناورانه
یوئن یوئن آنگ، استاد دانشگاه جانز هاپکینز، معتقد است غربیها در طول تاریخ انحصار تولید دانش را در دست داشتهاند و اکنون هوش مصنوعی این انحصار را به چالش کشیده است. با این حال، حتی در برخی کشورهای ثروتمند یا با درآمد متوسط آسیا، هوش مصنوعی بسیار محبوب است. گزارش Microsoft نشان میدهد مردم سنگاپور از پرمصرفترین کاربران هوش مصنوعی در جهان هستند و دو سوم آنها به GlobeScan گفتهاند که این فناوری تاثیر مثبتی بر زندگیشان دارد.
یکی از دلایل این امر، بحران کمبود نیروی کار و کاهش نرخ باروری در شرق آسیاست. کشورهایی مانند کرهجنوبی، تایوان و سنگاپور امیدوارند هوش مصنوعی و رباتها بتوانند جای خالی نیروی کار و مراقبت از جمعیت سالمند را پر کنند. علاوه بر این، تجربه نسلهای جدید در چین، هند و کرهجنوبی نشان میدهد که جهشهای فناورانه قبلی مانند پرداخت دیجیتال یا اپلیکیشنهای خدماتی، رفاه ملموسی به همراه آوردهاند.
چو کیو-جین، استاد دانشگاه ملی سئول، اشاره میکند که ترس از جا ماندن از قافله فناوری برای مردم کرهجنوبی بزرگتر از ترس از دست دادن ثبات است. کیم آه-ران، وکیل ۴۰ ساله حوزه کار در سئول نیز معتقد است جوامع همانند دوران انقلاب صنعتی، راهی برای سازگاری پیدا خواهند کرد.
چالشها و مشروط بودن خوشبینی عمومی
در مقابل نگاه مثبت آسیا، بدبینی غربیها ریشه در تجربه تلخ با شبکههای اجتماعی و غولهای فناوری دارد. دانیل دوبریگوفسکی، نویسنده کتاب «حکمرانی فناوری»، باور دارد عجز دولتهای غربی در مهار پیامدهای منفی فناوریهای قبلی، اعتماد عمومی را کاهش داده است. همچنین هشدارهای مداوم مدیران آزمایشگاههای فناوری در آمریکا درباره نابودی مشاغل و خطرات احتمالی هوش مصنوعی، به این ترس دامن زده است؛ در حالی که مدیران و سیاستگذاران آسیایی بیشتر بر کاربردهای عملی تمرکز دارند.
با این وجود، همراهی مردم در کشورهای خوشبین مطلق و دائمی نیست. کیم جونگ-نام، استاد دانشگاه صنعتی کایست و عضو شورای ریاستجمهوری کرهجنوبی در امور استراتژی ملی هوش مصنوعی، تاکید میکند که پذیرش عمومی مشروط به سیاستگذاری درست است و اگر هوش مصنوعی باعث بیکاری یا عدم عدالت شود، صبر مردم لبریز خواهد شد.
هماکنون نیز جرقههایی از اعتراض دیده میشود؛ از جمله اعتراضات در فیلیپین علیه طرح «پکس سیلیکا» (Pax Silica) که یک ابتکار آمریکایی در زنجیره تامین نیمههادیهاست، و همچنین اعتراض صدها نفر در شهر تانه در نزدیکی بمبئی به احداث مرکز داده بزرگ شرکت Amazon. با این حال، همانطور که نظرسنجی مرکز پژوهشی Pew Research Center نشان میدهد، با وجود آگاهی مردم در کشورهایی چون کرهجنوبی و استرالیا از خطرات بیکاری و نابرابری، منافع کوتاهمدت و عملی این فناوری فعلاً بر ترسهای آینده چربیده است.
