بر اساس تحقیقات جدید، خریداران در فصل خریدهای تعطیلات به‌طور کورکورانه به دستیارهای هوش مصنوعی برای انجام خریدهای خود اعتماد نمی‌کنند. اگرچه ابزارهایی مانند ChatGPT نقش پررنگی در مرحله کشف و جستجوی اولیه محصولات ایفا می‌کنند، اما خریداران پیش از ثبت سفارش نهایی، همچنان به بسترهای سنتی مانند نظرات کاربران، مقایسه قیمت‌ها و بررسی قوانین ارسال و مرجوعی کالا متکی هستند.
آمارهای کلیدی: فاصله میان کشف محصول و ثبت سفارش
نظرسنجی موسسه Feedvisor نشان می‌دهد که ۱۶ درصد از خریداران، پژوهش برای یافتن محصولات مورد نظر خود را از ChatGPT آغاز می‌کنند. با این حال، تنها ۹ درصد با هدف خرید مستقیم به این ابزار مراجعه می‌کنند. علاوه بر این، زمانی که یک دستیار هوش مصنوعی محصولی را پیشنهاد می‌کند، تنها ۵ درصد از پاسخ‌دهندگان اعلام کرده‌اند که آن را در همان لحظه خریداری می‌کنند؛ در حالی که مابقی کاربران ابتدا بسترهایی نظیر Google و Amazon را برای یافتن قیمت‌های بهتر بررسی می‌کنند.
یافته‌های پژوهش دیگری از سوی موسسه PartnerCentric نیز رفتارهای مشابهی را پس از دریافت پیشنهاد از هوش مصنوعی ثبت کرده است:
- ۳۳ درصد از خریداران پس از دریافت پیشنهاد هوش مصنوعی، نظرات موجود کاربران را بررسی می‌کنند.
- ۲۲.۳ درصد به مقایسه قیمت‌ها در فروشگاه‌های مختلف می‌پردازند.
- ۱۸.۸ درصد در Amazon یا سایر خرده‌فروشی‌ها به جستجو ادامه می‌دهند.
- ۱۴.۸ درصد از وب‌سایت اصلی برند بازدید می‌کنند.
- ۷.۶ درصد به دنبال محتوای تولیدشده توسط تولیدکنندگان محتوا (Creators) درباره آن محصول می‌گردند.
همچنین ۳۳ درصد از خریداران اشاره کرده‌اند که سیاست‌های ارسال و مرجوعی کالا اغلب یا همیشه تصمیم خرید آن‌ها را تغییر می‌دهد.
دیدگاه کارشناسان: هوش مصنوعی موتور پاسخ‌گو است، نه تصمیم‌گیرنده نهایی
استفانی هریس (Stephanie Harris)، موسس و مدیرعامل PartnerCentric در این‌باره می‌گوید:
blockquote>«هوش مصنوعی یک نقطه شروع است، نه حکم نهایی. حتی خریدارانی که بیشترین اعتماد را به هوش مصنوعی دارند، باز هم خروجی آن را دوباره بررسی می‌کنند.»
بر اساس داده‌های PartnerCentric، حدود ۴۲.۲ درصد از خریدارانی که در بالاترین سطوح اعتماد به هوش مصنوعی قرار دارند، همچنان قبل از اقدام به خرید خواهان مشاهده نظرات سایر کاربران هستند و ۳۱.۲ درصد از آن‌ها بلافاصله اقدام به بررسی نظرات می‌کنند. هریس در این زمینه افزوده است:
blockquote>«بنابراین پیشنهاد هوش مصنوعی باید از آزمون سوال بعدی خریدار سربلند بیرون بیاید؛ و پاسخ آن سوال معمولاً در نظرات کاربران، صفحه خرده‌فروش یا شرایط ارسال و مرجوعی یافت می‌شود.»
کیران پاول (Kieran Powell)، معاون ارشد شرکت Channel V Media — که گزارش «وضعیت پذیرش هوش مصنوعی در آمریکا» را منتشر کرده است — معتقد است هوش مصنوعی در حال حاضر مرحله پژوهش در مسیر مشتری (Customer Journey) را فتح کرده است. به گفته پاول، خرده‌فروشان باید موتورهای پاسخ‌گوی هوش مصنوعی را به عنوان جایگزینی برای نوار جستجوی Google و لینک‌های آبی‌رنگ پیشنهادی تلقی کنند. او می‌گوید:
blockquote>«این همان روشی است که مصرف‌کنندگان فعلاً بیشترین راحتی را با پیشنهادات هوش مصنوعی در آن احساس می‌کنند. مابقی مسیر خرید همچنان به قوت خود باقی است.»
پاول به نظرسنجی دیگری از سوی Prosper Insights & Analytics اشاره کرد که نشان می‌دهد مصرف‌کنندگان از هوش مصنوعی برای تهیه فهرست اولیه محصولات استفاده می‌کنند، نه برای تصمیم‌گیری نهایی خرید. برای نمونه، ۱۲.۱ درصد از شرکت‌کنندگان حاضرند به عامل هوش مصنوعی اجازه دهند از طرف آن‌ها رستورانی را پیدا و رزرو کند، ۱۱.۰ درصد برای خرید خواربار، ۱۰.۰ درصد برای مدیریت خانه هوشمند و ۹.۸ درصد برای پرداخت قبوض به آن اعتماد می‌کنند. این در حالی است که تنها ۷.۳ درصد حاضرند خرید پوشاک را به هوش مصنوعی واگذار کنند. پاول تصریح کرد:
blockquote>«اگر مردم اجازه ندهند هوش مصنوعی یک پیراهن ۴۰ دلاری برایشان بخرد، اجازه نخواهند داد به آن‌ها بگوید کدام پیراهن خوب است.»
رویکرد برندها: تمرکز بر سئوی هوش مصنوعی (GEO) و شفافیت اطلاعات
برندها بیش از پیش متوجه شده‌اند که صرف نام برده شدن توسط دستیارهای هوش مصنوعی برای ترغیب مشتریان به کلیک روی گزینه خرید کافی نیست. برند Musely که ارائه‌دهنده درمان‌های تخصصی پوست، زیبایی و سلامت آنلاین است، نمونه‌ای از شرکت‌هایی است که نیاز به پاسخ‌گویی به تقاضای روزافزون جستجوهای هوش مصنوعی با ارائه اطلاعات دقیق و نظرات واقعی را درک کرده است.
ورودی ترافیک Musely از دستیارهای هوش مصنوعی از سال ۲۰۲۵ رشد مستمری داشته است و این برند در حال حاضر روی استراتژی بهینه‌سازی موتورهای مولد (GEO) تمرکز کرده تا علاوه بر افزایش دیده‌شدن برند، اطلاعات دقیق ارائه دهد. پاریس روش (Paris Roche)، مدیر مشارکت‌های استراتژیک در Musely، اعلام کرد که هوش مصنوعی به بخش مهمی از نحوه تحقیق مصرف‌کنندگان در حوزه سلامت تبدیل شده است؛ به‌ویژه زمانی که به دنبال درک ترکیبات، مقایسه گزینه‌های درمانی، خواندن نظرات مشتریان یا ارزیابی اعتبار یک برند هستند.
روش در این خصوص گفت:
blockquote>«برای Musely، جلب اعتماد اهمیت ویژه‌ای دارد. با توجه به اینکه شرکت ما داروهای تجویزی در حوزه زیبایی و سلامت ارائه می‌دهد، حیاتی است که بیماران احتمالی به اطلاعاتی دسترسی داشته باشند که نه تنها یافتن آن‌ها آسان باشد، بلکه دقیق و مسئولانه تنظیم شده باشد. هدف ما صرفاً نام برده شدن توسط هوش مصنوعی نیست، بلکه می‌خواهیم مطمئن شویم وقتی کسی درباره ترکیبات یا درمان‌های Musely سوال می‌کند، اطلاعاتی شفاف، مفید و دقیق به او ارائه شود.»
به گفته استفانی هریس از PartnerCentric، دستیارهای هوش مصنوعی همان اکوسیستمی را مطالعه می‌کنند که خریداران برای راستی‌آزمایی اطلاعات محصول استفاده می‌کنند؛ از جمله نظرات، صفحات محصول، فهرست‌های خرده‌فروشی، محتوای تولیدکنندگان، قیمت‌گذاری و شرایط ارسال و مرجوعی. در نتیجه، برندهایی که با استراتژی منسجم و اثبات‌شده وارد فصل اوج خریدهای سال می‌شوند، هم توسط هوش مصنوعی آسان‌تر پیشنهاد می‌شوند و هم خریداران راحت‌تر از آن‌ها خرید می‌کنند. هریس هشدار داد:
blockquote>«زمانی که میان داده‌های مختلف تناقض وجود داشته باشد، هوش مصنوعی آن را پنهان نمی‌کند، بلکه شکاف موجود را سریع‌تر برملا می‌سازد.»