در نشستی که در تاریخ ۲۹ سپتامبر ۲۰۲۶ (۷ مهر ۱۴۰۵) در کاخ سفید برگزار شد، شش چهره کلیدی صنعت فناوری سندی را امضا کردند که بر خودتنظیمگری و توسعه ایمن هوش مصنوعی بدون قوانین الزامآور فدرال تأکید دارد. این توافق که «توافق کاخ سفید درباره ابرهوش» نام گرفته، توسط سوندار پیچای، داریو آمودی، مارک زاکربرگ، گرگ براکمن، ایلان ماسک و جنسن هوانگ امضا شده است. دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، پیش از این نشست نگرانیهای پیشین درباره خطرات هوش مصنوعی را بیپایه خواند و با رد مداخله مستقیم دولت، پیشتازی شرکتهای آمریکایی بر رقبای چینی را دلیلی برای کاهش مقررات دانست. ترامپ این توافق را «اخلاقاً الزامآور» توصیف کرد، اما تأکید کرد که از نظر قانونی الزامآور نیست.
چارچوب نظارتی چهارلایه در توافقنامه جدید
سند امضاشده تصریح میکند که «در طول زمان، ممکن است منطقی باشد که این اقدامات در قوانین یا مقررات تدوین شوند.» با این حال، در حال حاضر شرکتها خودشان استانداردهای خود را تعیین میکنند و یک حسابرس خارجی بررسی میکند که آیا این استانداردهای خودتعیینشده بهدرستی اجرا میشوند یا خیر. این فرآیند نظارتی در چهار لایه ساختاریافته طراحی شده است:
- لایه اول، کنترلهای داخلی قوی: نظارت بر قابلیتها و همراستایی مدلها در حوزههای امنیت سایبری، امنیت زیستی و تهدیدات شیمیایی، و اطمینان از اینکه مدلها بهطور ناخواسته به سیستمهای فنی دسترسی پیدا نکنند.
- لایه دوم، تیم داخلی: تضمین اینکه همه کنترلها، نظارتها و تشخیصها بهدرستی کار میکنند و مشکلات احتمالی برطرف میشوند.
- لایه سوم، حسابرس مستقل خارجی: ارزیابی مستقل از اینکه کنترلها و نظارتها بهدرستی عمل میکنند.
- لایه چهارم، کمیته مستقل در هیئتمدیره: نظارت و دریافت گزارشها از تیمهای داخلی و حسابرسان خارجی و اطمینان از رفع مشکلات.
تغییر واژهگزینی رسمی دولت به «ابرهوش» و رقابت با چین
دونالد ترامپ در این نشست اعلام کرد: «من شاهد خودتنظیمی فوقالعاده هستم. آنها میدانند که باید خودشان را نظارت کنند.» او این توافق را «تقریباً مانند یک قانون اساسی» توصیف کرد. مارک زاکربرگ، مدیرعامل Meta، در این باره گفت: «هدف اساسی این است که به مردم اطمینان دهیم فناوری به همان شکلی که در نظر داریم کار میکند.» ایلان ماسک نیز با تایید این رویکرد افزود: «این یعنی نمرهدهی به تکالیف یکدیگر، که به دلایل واضح بسیار بهتر از این است که افراد فقط تکالیف خودشان را نمره دهند.» در مقابل، داریو آمودی، مدیرعامل Anthropic، پس از نشست اظهار داشت: «فناوری ریسکهای بسیار واقعی دارد و سازوکار رویارویی با این ریسکها همچنان در حال بررسی است.»
همزمان با این نشست، ترامپ فرمان اجرایی جدیدی را امضا کرد که بر اساس آن، دولت فدرال موظف است از اصطلاح «ابرهوش» (Super Intelligence) یا به اختصار «SI» بهجای «هوش مصنوعی» (AI) استفاده کند، چرا که به گفته او این فناوری «مصنوعی نیست». ترامپ این رقابت را عمدتاً یک نبرد جهانی بین ایالات متحده و چین توصیف کرد و با تأکید بر اینکه آمریکا در این مسیر پیشتاز است، گفت: «من نمیخواستم کاری انجام دهم، چون ما پیشتاز هستیم. چرا باید کاری انجام دهم؟» او همچنین اعلام کرد که در نظر دارد یک کمیته حدوداً ۱۰ نفره برای نظارت بر کل صنعت هوش مصنوعی تشکیل دهد و ظرف چند روز آینده یک «تزار هوش مصنوعی» منصوب کند.
چالشهای زیرساختی و انتقادهای کارشناسان
این نشست با حضور حدود ۳۱ مهمان برجسته برگزار شد. از میان چهرههای حاضر میتوان به جف بزوس (بنیانگذار آمازون)، ساتیا نادلا (مدیرعامل مایکروسافت)، الکس کارپ (مدیرعامل Palantir)، لیزا سو (مدیرعامل AMD)، جیدی ونس (معاون رئیسجمهور)، اسکات بسنت (وزیر خزانهداری) و مایک جانسون (رئیس مجلس نمایندگان) اشاره کرد.
برگزاری این رویداد پس از مجموعهای از حوادث امنیتی در حوزه عاملهای خودمختار (autonomous agents) رخ داد؛ از جمله نقض امنیتی پلتفرم Hugging Face در ژوئیه ۲۰۲۶. همچنین شرکت OpenAI در تاریخ ۲۸ سپتامبر اعلام کرد که انتشار مدل Astra 6.1 را پس از آنکه آزمایشهای داخلی نشان داد استانداردهای ایمنی لازم را برآورده نمیکند، لغو کرده است.
یکی دیگر از محورهای گفتگو، مخالفتهای دوحزبی با توسعه مراکز داده (data centers) بود. ترامپ اعلام کرد که مدیران اجرایی توافق کردهاند تا با حمایت مالی بیشتر از مدارس محلی یا کاهش هزینههای انرژی، این مخالفتها را کاهش دهند. او هشدار داد که در صورت تداوم این مخالفتها، شرکتها «مجبور خواهند شد به خارج از کشور بروند.»
با این حال، رویکرد خودتنظیمگری با انتقادهای جدی مواجه شده است. جفری هینتون، از پیشگامان برجسته هوش مصنوعی، در مصاحبه با شبکه CBC گفت: «فکر میکنم دونالد ترامپ واقعاً هوش مصنوعی را نمیفهمد و درباره آن بد مشورت شده است.» همچنین الکس پاسکال از مرکز برکمن کلاین اظهار داشت: «تنها راه کاهش خطرات هوش مصنوعی برای آمریکاییها، مسئولیت حقوقی قوی، مقررات و تغییر بنیادین پویایی رقابتی است.»
