اسناد داخلی و تحلیلهای تازه افشا شده در پرونده شکایت روزنامه The New York Times علیه شرکتهای OpenAI و Microsoft، پرده از موضوعی برمیدارد که ناشران رسانهای سالها به آن مشکوک بودند: غولهای فناوری از روزنامهنگاری حرفهای به عنوان سوخت رایگان برای توسعه محصولات هوش مصنوعی خود استفاده کردهاند؛ ابزارهایی که در نهایت میتوانند کسبوکارهای تولیدکننده این محتوا را به طور کامل نابود کنند. این اسناد که روز پنجشنبه گذشته از حالت مهروموم خارج شدند، نشان میدهند که مدیران ارشد این شرکتها در حالی در خلوت خود درباره مبالغ نجومی در جریان برای تجاریسازی مدلهای هوش مصنوعی گفتگو میکردند که به طور خصوصی پذیرفته بودند این محصولات یک «تهدید موجودیتی» برای اقتصاد ناشران به شمار میروند.
اعترافات درونی به ماهیت جایگزینکننده هوش مصنوعی
بر اساس اسناد دادگاه، نیک تورلی (Nick Turley)، مدیر بخش ChatGPT در OpenAI، در مکاتبات خود نوشته است که ناشران با یک «تهدید موجودیتی» از سوی محصولات OpenAI مواجه هستند. او صراحتاً اشاره کرده است که این محصولات «به طور عمده جایگزینکننده (substitutive) هستند، نقطه سر خط» و هشدار داده که «با بهبود این ابزارها، ویژگی جایگزینکنندگی آنها بیشتر و بیشتر خواهد شد.»
علاوه بر این، گرگ براکمن (Greg Brockman)، همبنیانگذار و رئیس OpenAI، در یادداشتهای خود آورده است که مدلهای این شرکت «بهویژه در پیشبینی متن مقالات خبری خوب عمل میکنند»، «در زمینه اخبار عالی هستند» و «برای هرگونه وظیفه مرتبط با اخبار بسیار مناسب هستند.» در همین حال، یکی از مدیران مایکروسافت توصیف کرده است که چگونه خواندگان پرونده یک «چرخه شوم» (doom loop) را آغاز کردهاند که همزمان به عملکرد مدلهای هوش مصنوعی و کل شبکه وب آسیب خواهد زد.
سقوط شدید نرخ کلیک و دور زدن دیوارهای پرداخت
آمارهای ارائه شده در این پرونده، ابعاد این جایگزینی را به وضوح نشان میدهد. مایکروسافت کاهش شدید ۸۳ تا ۹۳ درصدی را در «نرخ کلیک» (click-through rates) دامنههای نیویورک تایمز و Daily News ثبت کرده است؛ این کاهش زمانی رخ داده که نرخ کلیک موتور جستجوی سنتی بینگ (Bing) با چتبات کوپایلت (Copilot) مقایسه شده است.
ساتیا نادلا (Satya Nadella)، مدیرعامل مایکروسافت، در شهادت خود تایید کرده است که گفتگو با چتباتها «جایگزین مراجعه به منبع اصلی شده است... و اطلاعات را دقیقاً در همان پلتفرم هوش مصنوعی به شما ارائه میدهد، بدون اینکه نیازی به رفتن به وبسایت منبع اصلی باشد.»
کارشناسان حقوقی میگویند شواهد مربوط به دور زدن دیوارهای پرداخت (paywalls) و نقض شرایط استفاده، پرونده را از منطقه خاکستری حقوقی خارج کرده و به قلمرو سرقت آشکار وارد میکند. آلن چپل (Alan Chapell)، کارشناس حریم خصوصی و موسس شرکت Chapell and Associates، میگوید دور زدن دیوارهای پرداخت یک موضوع بسیار جدی از نظر حقوقی و اخلاقی است و نشان میدهد OpenAI عملاً پذیرفته که سیستمش جایگزین محصول ناشر میشود؛ امری که تقریباً همیشه دفاعیه استفاده منصفانه را با شکست مواجه میکند. این اقدام همچنین ممکن است نقض قانون حق تکثیر هزاره دیجیتال (DMCA) مصوب سال ۱۹۹۸ ایالات متحده باشد.
ضربه مهلک به دفاعیه «استفاده منصفانه»
حقوقدانان و متخصصان حوزه مجوزدهی معتقدند این اسناد جدید، دفاعیه «استفاده منصفانه» (fair use) شرکتهای OpenAI و مایکروسافت را به شدت تضعیف میکند. فاکتور چهارم در ارزیابی استفاده منصفانه، تاثیر محصول جدید بر بازار اثر اصلی است. دیوید باتل (David Buttle)، موسس ائتلاف مجوزدهی ناشران به هوش مصنوعی موسوم به Spur، اشاره میکند که یک بازار واقعی برای مجوزدهی محتوا از قبل وجود داشته و فعال بوده است.
باتل میگوید: «شرکتهای OpenAI، مایکروسافت، آمازون، گوگل، متا، Perplexity و Mistral همگی قراردادهای مجوزدهی با ناشران امضا کردهاند که همان محتوا و کاربردها را پوشش میدهد. رفتار خود خواندگان پرونده ثابت میکند که این محتوا دارای قیمت بازار است و این پرونده صرفاً درباره امتناع آنها از پرداخت این هزینه به شاکیان است.»
دانیل کافی (Danielle Coffey)، مدیرعامل اتحادیه اخبار/رسانه (News/Media Alliance)، معتقد است اعتراف ساتیا نادلا مبنی بر اینکه چتباتها اطلاعات را بدون نیاز به کلیک کاربر ارائه میدهند، استدلال نیویورک تایمز را تقویت میکند؛ چرا که نشان میدهد این ابزارها جایگزین روزنامهنگاری شدهاند، نه اینکه از محتوا برای هدفی کاملاً متفاوت استفاده کنند.
پیامدهای حقوقی و آینده بازار مجوزدهی محتوا
اگرچه برخی کارشناسان حقوقی معتقدند این اسناد به تنهایی تغییردهنده کامل بازی نیستند و دادگاهها همچنان ممکن است آموزش هوش مصنوعی را یک «استفاده تحولآفرین» (transformative use) تلقی کنند، اما این شواهد تسلیحات تازهای در اختیار ناشران قرار میدهد. اگر نیویورک تایمز در این پرونده پیروز شود، ناشران قدرت چانهزنی واقعی به دست خواهند آورد و شرکتهای هوش مصنوعی مجبور به ورود به یک بازار مجوزدهی پولی خواهند شد.
یکی از مدیران ارشد یک نشریه بزرگ آمریکایی که خواست نامش فاش نشود، میگوید: «این پرونده یک رویه قضایی برای تمامی پروندههای مرتبط با آموزش مدلها ایجاد خواهد کرد. گوگل مدل Gemini را آموزش داده، OpenAI مدل GPT، آنتروپیک مدل Claude و متا مدل Llama را توسعه داده است. بنابراین اگر رای به نفع نیویورک تایمز صادر شود، سیل شکایات آغاز خواهد شد.»
در حال حاضر، هر دو طرف پرونده از قاضی سیدنی استاین (Sidney Stein) درخواست صدور حکم اجمالی (summary judgment) کردهاند تا بدون نیاز به برگزاری دادگاه با حضور هیئت منصفه، درباره مسائل کلیدی تصمیمگیری شود.