تغییرات اخیر در موتورهای جستجو و پلتفرمهای هوش مصنوعی، تعریف نتایج تجاری را دستخوش تحول کرده است. گوگل با معرفی طراحی جدید نتایج جستجو در اروپا و بازگرداندن آمار بازدید به پستهای پروفایل کسبوکار، مسیرهای جدیدی برای تعامل با مخاطبان ایجاد کرده است. همزمان، دادههای جدید نشان میدهند که چتجیپیتی (ChatGPT) برای توصیه محصولات بهشدت به فیدهای تجاری متصل متکی شده است. این بهروزرسانیها نشاندهنده تغییر تمرکز از روشهای سنتی رتبهبندی به سمت یکپارچهسازی دادهها و مدیریت دقیق زیرساختهای فنی است.
تغییر ساختار نتایج جستجوی گوگل در اروپا
گوگل طرحبندی جدیدی را برای نتایج جستجوی خود در برخی از پرسوجوهای تجاری در منطقه اقتصادی اروپا (EEA) معرفی کرده است. این ساختار جدید شامل بخشهای تخصصی برای سایتهای مقایسهای (Aggregators) و تامینکنندگان مستقیم (Direct Suppliers) است.
بخش «گوگل سرچ سنترال» (Google Search Central) در تاریخ ۸ سپتبامر این دو بخش را مستندسازی و دسترسی کاربران منطقه اقتصادی اروپا به آنها را تایید کرد. در این طرحبندی، سایتهای مقایسهای بخشی را دریافت میکنند که در آن ارائهدهنده رتبه اول بهطور پیشفرض باز (Expanded) است؛ این گروه برای حضور در این بخش باید اقدامات فنی روی فید دادهها یا API خود انجام دهند. در مقابل، تامینکنندگان مستقیم بخش اختصاصی خود را بدون نیاز به کارهای دادهای اضافی دریافت میکنند، اما این بخش تنها در کنار بخش سایتهای مقایسهای نمایش داده میشود. گوگل همچنین یک هاب مرکزی معرفی کرده است که هفت ویژگی منطقهای را در سراسر منطقه اقتصادی اروپا، ترکیه و آفریقای جنوبی نشان میدهد.
این تغییرات به این معنی است که دادههای ردیابی رتبه و «سرچ کنسول» (Search Console) در این کشورها ممکن است با سایر مناطق متفاوت باشد و کاهش ترافیک منطقهای احتمالا ناشی از طرحبندی جدید نتایج است، نه لزوما افت عملکرد سایت.
بازگشت آمار بازدید به پستهای گوگل بیزنس
پس از گذشت بیش از سه سال و نیم از توقف ارائه معیارهای قبلی، گوگل فرآیند نمایش تعداد بازدیدها (View Counts) را در پستهای پروفایل کسبوکار (Business Profile) به صورت جهانی آغاز کرده است.
این خبر در بولتن ماه سپتامبر کسبوکارهای کوچک توسط لیزا لندزمن (Lisa Landsman)، از کارکنان گوگل، در انجمن راهنمای پروفایل کسبوکار اعلام شد. این آمار روی کارت هر پست در داشبورد نمایش داده میشود و پستهای ۱۸ ماه گذشته را به صورت دورهای پوشش میدهد. این آمار شامل مجموع بازدیدهای حاصل از جستجوی گوگل و گوگل مپس (Google Maps) است. به گفته گوگل، این دادهها هنوز در API در دسترس نیستند. معیارهای قبلی پستها در ۲۰ فوریه ۲۰۲۳ بدون هیچ جایگزینی متوقف شده بودند.
از آن زمان، عملکرد پستها به یک نقطه کور برای بازاریابان تبدیل شده بود. آمار جدید، بازدیدهای مربوط به بهروزرسانیها، پیشنهادها و رویدادها را در هر دو پلتفرم نشان میدهد. البته این آمار صرفا نشاندهنده دیده شدن پست (Views) است و نه تعداد کلیکها (Clicks)؛ معیاری که گوگل پیشتر آن را بازنشسته کرده بود. بنابراین، این عدد تنها نشان میدهد که پست دیده شده است، اما میزان تاثیرگذاری دقیق آن را مشخص نمیکند.
نقش کلیدی فیدهای تجاری در توصیههای خرید ChatGPT
دادههای منتشرشده از سوی موسسه پروفاند (Profound) نشان میدهد که سرویس خرید چتجیپیتی (ChatGPT Shopping) محصولات پیشنهادی خود را عمدتا از منابعی انتخاب میکند که با فیدهای تجاری یکپارچه شدهاند (Feed-integrated).
بر اساس بررسی ۱,۷۵۷,۷۲۳ درخواست (Prompt) ثبتشده در ماه ژوئیه، سهم توصیههای محصول مبتنی بر فیدهای تجاری در تاریخ ۱۰ ژوئیه از ۸.۲۶ درصد به ۶۱.۵۴ درصد افزایش یافته است. پروفاند این دادهها را از طریق پردازش روزانه درخواستها و برچسبگذاری محصولات از روی لاگها استخراج کرده است، بنابراین این آمار نشاندهنده فعالیتهای ثبتشده در این ابزار است و نه رفتار واقعی خریداران. این تغییرات تاثیر شدیدی بر دیده شدن برندها داشته است؛ به طوری که از بازه زمانی ۷ تا ۹ ژوئیه تا بازه ۱۰ تا ۱۲ ژوئیه، ۴۵۰ مشتری از ۶۸۷ مشتری شرکت پروفاند با کاهش حداقل یکسوم در میزان دیده شدن خود در بخش خرید مواجه شدند، در حالی که تنها ۶۷ مشتری توانستند افزایشی به همین میزان را تجربه کنند.
بیشتر توصیههای محصول در این نمونه آماری از یک فید متصل منشا گرفتهاند که نشاندهنده مسیری متفاوت از روشهای سنتی سئو برای ورود به سیستم توصیهگر چتجیپیتی است. با این حال، این دادهها جزئیاتی درباره نحوه رتبهبندی محصولات پس از استخراج از فیدها ارائه نمیدهند.
هشدارهای سئو: صفحات کمارزش قدیمی و ریسکهای مهاجرت دامنه
جان مولر (John Mueller)، تحلیلگر گوگل، هشدار داده است که صفحات قدیمی و کمارزش که به صورت خودکار یا برنامهنویسیشده (Programmatic) ایجاد شدهاند، میتوانند بر نحوه ارزیابی کل سایت توسط سیستمهای گوگل تاثیر منفی بگذارند، حتی اگر آن صفحات بعدا بهروزرسانی شده باشند.
مولر در پاسخ به وبسایتی که صفحات خود را به صورت خودکار از ترکیب نامهای دامنه، فناوریها و ویژگیها تولید میکرد، اشاره کرد که سیستمهای گوگل ممکن است «اعتماد خود را به توانایی سایت در ارائه ارزش مناسب به کاربران از دست داده باشند». او تاکید کرد که پاکسازی صفحات و اثبات ارزش سایت دو وظیفه مجزا هستند و نشان دادن ارزش واقعی به کاربران اهمیت بیشتری دارد؛ فرآیندی که بازپسگیری اعتماد گوگل در آن زمانبر خواهد بود.
در همین حال، گزارشهای نیوزدش (NewzDash) نشان میدهد که یک وبسایت خبری بریتانیایی پس از تغییر دامنه خود از .co.uk به .com با افت ۹۸ درصدی در دیده شدن در جستجوهای خبری ترند گوگل مواجه شده است.
جان شحاته (John Shehata)، بنیانگذار نیوزدش، در لینکدین اعلام کرد که این سایت پیش از مهاجرت، به مدت ۱۴ ماه سهم ۱ تا ۲ درصدی از دیده شدن در جستجوهای خبری تحت نظارت را در اختیار داشت، اما پس از تغییر دامنه، این رقم در عرض دو هفته به ۰.۰۲ درصد کاهش یافت و حتی پس از چهار ماه نیز بهبود نیافت. شحاته اشاره کرد که این سایت پیش از این نیز با آپدیتهای هسته گوگل و مشکلات فنی دستوپنجه نرم میکرده است، بنابراین تغییر دامنه تنها دلیل این افت نیست. این نمونه نشان میدهد که فرآیند مهاجرت دامنه پس از دست رفتن دیده شدن سایت، به سختی قابل بازگشت است و برنامهریزی برای آن نیازمند در نظر گرفتن دورههای بازیابی چندماهه است.