گروه Clean Creatives، ائتلافی از آژانس‌های روابط عمومی و متخصصان تبلیغات که متعهد به عدم همکاری با شرکت‌های سوخت فسیلی شده‌اند، در ششمین گزارش سالانه خود موسوم به «لیست اف» (F-list)، از افزایش چشمگیر قراردادهای تبلیغاتی میان آژانس‌های ارتباطی و غول‌های نفتی خبر داده است. بر اساس این گزارش جدید، تعداد قراردادهای شناسایی‌شده در سال جاری به ۱,۳۲۱ مورد رسیده که نشان‌دهنده رشد نزدیک به ۹ درصدی نسبت به سال گذشته و بالاترین رقم ثبت‌شده از زمان آغاز این پژوهش در سال ۲۰۲۱ است. این گزارش نشان می‌دهد که هر هفت هلدینگ بزرگ تبلیغاتی جهان همچنان قراردادهای بزرگی با صنایع آلاینده دارند.
نقش هلدینگ‌های بزرگ و آژانس‌های مستقل
طبق یافته‌های این گزارش، آژانس‌های زیرمجموعه هلدینگ Omnicom با ۱۱۸ قرارداد در صدر این فهرست قرار دارند و پس از آن، آژانس‌های زیرمجموعه WPP با ۸۸ قرارداد در رتبه دوم ایستاده‌اند. هلدینگ‌های بزرگ دیگری مانند Publicis، Dentsu، Havas، Stagwell و DJE Holdings نیز در این لیست حضور دارند، هرچند به گفته Clean Creatives، آژانس‌های زیرمجموعه آن‌ها در مجموع قراردادهای کمتری را به ثبت رسانده‌اند. با این حال، نکته قابل توجه در تحلیل امسال این است که آژانس‌های مستقل بیش از سه چهارم کل این قراردادها را به خود اختصاص داده‌اند که نشان‌دهنده نقش پررنگ بازیگران غیروابسته در زنجیره بازاریابی صنایع فسیلی است.
هوش مصنوعی؛ ابزار جدید توجیه سوخت‌های فسیلی
با انباشت داده‌های سالانه، گروه Clean Creatives اکنون تصویر جامع‌تری از روندهای بازاریابی نفت در سراسر جهان ارائه می‌دهد؛ روندهایی که تغییر در روایت‌های تبلیغاتی، قراردادها در کشورهای جنوب جهانی (Global South) و گزارش‌های پایداری آژانس‌ها را شامل می‌شود.
نایانتارا دوتا (Nayantara Dutta)، مدیر بخش تحقیقات Clean Creatives، در گفتگو با رسانه Morning Brew اشاره کرد: «صنعت سوخت‌های فسیلی متوجه شده است که ما در آینده به آن نیازی نداریم و پایان راه این صنعت نزدیک است. به همین دلیل، این روزها شاهد تاکتیک‌های بسیار پیشرفته‌ای برای دستکاری افکار عمومی در پیام‌های تبلیغاتی آن‌ها هستیم.»
به گفته دوتا، یکی از این تاکتیک‌های نوین، گره زدن پیشرفت هوش مصنوعی (AI) به نیاز مبرم به سوخت‌های فسیلی است. کمپین‌های تبلیغاتی شرکت‌های نفتی، فناوری هوش مصنوعی را به عنوان دلیلی برای تداوم اهمیت و بقای سوخت‌های فسیلی معرفی می‌کنند و این سوخت‌ها را در روایت‌های کلان مربوط به توسعه فناوری‌های نوین می‌گنجانند. دوتا می‌گوید: «ترکیب این مضامین منجر به شکل‌گیری روایتی شده است که در آن هوش مصنوعی به عنوان بخشی جدایی‌ناپذیر از ملی‌گرایی، امنیت انرژی و فناوری‌های آینده معرفی می‌شود. آن‌ها با استفاده از نام هوش مصنوعی، سرمایه‌گذاری مداوم در سوخت‌های فسیلی را به عنوان یک نوآوری تکنولوژیک جلوه می‌دهند، در حالی که واقعیت امر چیزی جز استخراج بی‌رویه نیست.»
نمونه‌های عینی و توسعه جغرافیایی در جنوب جهانی
یک نمونه برجسته از این رویکرد، آگهی تبلیغاتی شرکت نفتی Chevron در سال ۲۰۲۵ است. در این ویدیو، تصاویری از نمادهای ملی ایالات متحده و پرتاب موشک‌ها همراه با صدای گوینده‌ای پخش می‌شود که می‌گوید: «هوش مصنوعی اینجاست، جهش بزرگ بعدی؛ و Chevron تلاش می‌کند تا انرژی آن را تامین کند.»
علاوه بر تغییر لحن، جغرافیای بازاریابی نفت نیز تغییر کرده است. گزارش F-List با گسترش دامنه جغرافیایی خود، کمپین‌ها و قراردادهای متعددی را میان شرکت‌های نفتی و آژانس‌های ارتباطی در کشورهای جنوب جهانی شناسایی کرده است. برای نخستین بار، قراردادی در آسیای مرکزی در این لیست ثبت شده و تلاش‌های ویژه‌ای برای شناسایی قراردادها در قاره آفریقا صورت گرفته است.
در کشورهای جنوب جهانی، شرکت‌های سوخت فسیلی تلاش می‌کنند تا فعالیت‌های خود را با مناسبت‌های فرهنگی و مذهبی پیوند بزنند. به عنوان نمونه، شرکت توزیع نفت ADNOC Distribution در ابوظبی، یک آگهی تبلیغاتی به مناسبت ماه رمضان منتشر کرده که با استفاده از هوش مصنوعی تولید شده است. با وجود تلاش تولیدکنندگان نفت برای پیوند زدن آینده خود به فناوری‌های نوین، استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی مولد در ساخت خودِ این تبلیغات هنوز در مراحل اولیه قرار دارد. دوتا در این باره توضیح می‌دهد: «با وجود گسترش ابزارهای نوین، آژانس‌های خلاق همچنان جایگاه بسیار مهمی در این فرآیند دارند. هوش مصنوعی در حال حاضر بیشتر به عنوان یک بستر و موضوع گفتگو برای توجیه تداوم سلطه سوخت‌های فسیلی مورد استفاده قرار می‌گیرد، تا اینکه ابزاری باشد که مستقیماً خروجی خلاقانه تبلیغات را تحت تاثیر قرار داده باشد.»