بر اساس گزارش جدید مؤسسه PYMNTS Intelligence با عنوان «از پرامپت تا خرید: چه کسی برنده خریدار هوش مصنوعی است؟»، ۴۰.۲ درصد از مصرف‌کنندگان آمریکایی ترجیح می‌دهند ایجنت‌های هوش مصنوعی (AI Shopping Agents) خود را برای انجام خرید به بازارهای بزرگ آنلاین هدایت کنند. این ترجیح حتی در شرایطی که قیمت، هزینه‌های ارسال و قوانین مرجوعی کالا میان بازارهای آنلاین و وب‌سایت‌های اختصاصی برندها کاملاً یکسان باشد، همچنان به قوت خود باقی است.
ترجیح بازارهای بزرگ بر وب‌سایت‌های اختصاصی برندها
پژوهش انجام‌شده توسط PYMNTS Intelligence که بر پایه نظرسنجی از ۲,۱۹۱ مصرف‌کننده آمریکایی در ماه آگوست آماده شده است، نشان می‌دهد که فناوری هوش مصنوعی محل تحقیق و بررسی محصولات توسط مشتریان را تغییر داده، اما هنوز نتوانسته است محل نهایی ثبت سفارش و پرداخت را دگرگون کند. در این پیمایش، ۲۱.۸ درصد از پاسخ‌دهندگان اعلام کرده‌اند که فروشگاه‌های بزرگ یا خرده‌فروشان زنجیره‌ای را انتخاب می‌کنند، ۱۶.۱ درصد وب‌سایت اختصاصی خود برند را ترجیح می‌دهند و ۲۱.۸ درصد نیز تصمیم‌گیری درباره محل خرید را به خود ایجنت هوش مصنوعی واگذار می‌کنند.
بررسی علت‌های این انتخاب میان افرادی که فروشنده خاصی را تعیین کرده‌اند نشان می‌دهد که دلایل اصلی ریشه در روابط بلندمدت و اعتماد شکل‌گرفته طی سال‌ها خرید دارند. در این میان، ۳۶.۶ درصد از پاسخ‌دهندگان به سهولت و قابلیت اطمینان بالاتر در فرایند مرجوعی کالا اشاره کرده‌اند، ۳۴.۹ درصد تنوع بهتر محصولات را علت انتخاب خود دانسته‌اند و ۳۲.۷ درصد نیز عامل عادت را مطرح کرده‌اند.
داده‌های این گزارش درباره آخرین خریدهای انجام‌شده با کمک هوش مصنوعی نشان می‌دهد که ۵۹.۷ درصد از این معاملات در پلتفرم Amazon نهایی شده‌اند، در حالی که سهم وب‌سایت‌ها یا اپلیکیشن‌های اختصاصی برندها تنها ۶.۳ درصد بوده است. همچنین ۵۷.۹ درصد از مصرف‌کنندگانی که از هوش مصنوعی برای خرید استفاده می‌کنند، تاکید کرده‌اند که حتی پس از یافتن محصول توسط هوش مصنوعی، معمولاً خرید خود را از طریق Amazon انجام می‌دهند.
blockquote>کارن وبستر (Karen Webster)، مدیرعامل PYMNTS، در این باره می‌نویسد: «ارائه پیشنهاد و توصیه، بخش آسان کار است؛ آنچه به عنوان محصول اصلی فروخته می‌شود، اطمینان و اعتماد است.»
انگیزه‌های خریداران برای تغییر مسیر از بازارهای آنلاین به سایت برندها
این پژوهش در بخش دیگری به بررسی رفتار ۱,۲۸۶ پاسخ‌دهنده‌ای پرداخته است که بخش عمده خریدهای خود را در بازارهای آنلاین انجام می‌دهند. یافته‌ها نشان می‌دهد که وجود یک ایجنت هوش مصنوعی برای مدیریت فرایند تسویه‌حساب (Checkout) تأثیر بسیار محدودی در ترغیب مشتریان دارد و تنها ۱۲.۱ درصد از خریداران آن را عاملی برای انصراف از بازار آنلاین و خرید مستقیم از برند دانسته‌اند.
در مقابل، عوامل مالی و خدماتی نقش تعیین‌کننده‌ای در تغییر رفتار مشتریان ایفا می‌کنند:
- قیمت پایین‌تر و تخفیف‌های اختصاصی: ۵۳.۹ درصد از خریداران اعلام کرده‌اند که دریافت تخفیف اختصاصی یا قیمت پایین‌تر موجب می‌شود مستقیم از سایت برند خرید کنند.
- ارسال رایگان و سریع: ۴۹.۹ درصد از پاسخ‌دهندگان وجود امکان ارسال رایگان با سرعتی مشابه بازارهای آنلاین را عامل تغییر مسیر خود عنوان کرده‌اند.
شرکت OpenAI این شکاف رفتاری را پیش‌تر آزموده است. این شرکت در سپتامبر ۲۰۲۵ قابلیت خرید مستقیم (Instant Checkout) را در ChatGPT فعال کرد تا کاربران بتوانند بدون خروج از محیط گفتگو، از فروشندگان پلتفرم‌های Etsy و Shopify خرید کنند. با این حال، OpenAI در ماه مارس اعلام کرد که این ویژگی در حال انتقال به بخش «برنامه‌ها» (Apps) است تا خریدهای کاربران را به اپلیکیشن‌های اختصاصی خود خرده‌فروشان در داخل ChatGPT منتقل کند.
رقابت پلتفرم‌ها و چالش‌های حقوقی ایجنت‌های هوش مصنوعی
بر اساس پیش‌بینی موسسه eMarketer، دو شرکت Amazon و Walmart در سال جاری مجموعاً بیش از نصف فروش تجارت الکترونیک خرده‌فروشی در ایالات متحده را به خود اختصاص خواهند داد. هر دو شرکت در حال توسعه لایه‌های هوش مصنوعی اختصاصی خود هستند؛ برای نمونه، هنگامی که یک خریدار کالایی مربوط به Walmart را در محیط Google Gemini انتخاب می‌کند، دستیار هوشمند اختصاصی این شرکت به نام Sparky مدیریت سبد خرید را بر عهده می‌گیرد.
هم‌زمان، مسئله دسترسی ایجنت‌های مستقل به پلتفرم‌ها به یک چالش حقوقی تبدیل شده است. در نوامبر ۲۰۲۵، شرکت Amazon از استارتاپ Perplexity AI شکایت کرد و مدعی شد این شرکت مرورگر Comet خود را به عنوان یک نشست معمولی مرورگر Chrome جا زده تا محدودیت‌های دسترسی ایجادشده توسط Amazon را دور بزند. دادگاه فدرال در ماه مارس با صدور دستور موقت به نفع Amazon موافقت کرد، اما دادگاه تجدیدنظر حوزه نهم در ماه آگوست این حکم را لغو نمود. دادگاه اعلام کرد که دسترسی به سیستم‌های Amazon توسط کاربران مرورگر Comet انجام شده است نه شرکت Perplexity. با این حال، دادگاه تصریح کرد که این حکم به معنای ایجاد چارچوب حقوقی جدیدی برای هوش مصنوعی ایجنت‌محور نیست و این پرسش را که آیا ایجنت‌های هوش مصنوعی می‌توانند بدون رضایت پلتفرم‌ها در آن‌ها اقدام به خرید کنند، همچنان مفتوح گذاشته است.