نخستین رویداد سالانه تأمین مالی جمعی ایران عصر دوشنبه ۲۷ مهرماه ۱۴۰۵ با حضور مدیران ارشد بازار سرمایه، فعالان سکوهای تأمین مالی، مدیران اقتصادی و نمایندگان مجلس شورای اسلامی در سالن همایش‌های دانشگاه خاتم تهران برگزار شد. این گردهمایی که با راهبری آرش سروری و به همت انجمن صنفی کارفرمایی عاملین تأمین مالی جمعی ایران شکل گرفت، ابعاد مختلف توسعه این صنعت، گزارش‌های عملکرد مالی، راهکارهای زیرساختی دیجیتال و چالش‌های مقرراتی و ارزی این حوزه را بررسی کرد. بر اساس آمار ارائه شده در این رویداد، حجم تأمین مالی جمعی در شش‌ماهه نخست سال ۱۴۰۵ به ۲۱.۵ همت رسیده است.

رشد چشمگیر بازار و سهم ۵۱ درصدی تأمین مالی جمعی در فرابورس

محمدعلی شیرازی، مدیرعامل شرکت فرابورس ایران، در این رویداد به ارائه آماری جامع از وضعیت رشد تأمین مالی جمعی پرداخت و عملکرد این بازار را با چهار سال گذشته مقایسه کرد. به گفته شیرازی، تعداد سکوهای دارای مجوز فعالیت در این صنعت از ۷ سکو به ۸۲ سکو افزایش یافته و علاوه بر آن، ۱۰۸ سکو نیز موفق به دریافت موافقت اصولی شده‌اند.

مدیرعامل فرابورس ایران اعلام کرد که حجم تأمین مالی جمعی در شش‌ماهه نخست سال ۱۴۰۵ به ۲۱.۵ همت برای ۸۱۹ طرح رسیده است؛ رقمی که در مقایسه با دوره مشابه سال گذشته با حجم ۸.۵ همت برای ۴۵۰ طرح، رشد قابل‌توجهی را نشان می‌دهد. شیرازی افزود که سهم تأمین مالی جمعی از کل تأمین مالی شرکتی در بازار سرمایه به ۳۲ درصد رسیده و این سهم در بازار فرابورس از مرز ۵۱ درصد گذشته است؛ موضوعی که نشان می‌دهد تأمین مالی جمعی توانسته از اوراق بدهی شرکتی با سهم ۴۹ درصدی پیشی بگیرد.

وی نرخ نکول در این بازار را کمتر از ۱ درصد اعلام کرد و توضیح داد با کنار گذاشتن اثر برخی سکوهای لغو مجوز شده، این نرخ به حدود ۰.۲ درصد کاهش می‌یابد. شیرازی در عین حال نسبت به آسیب‌های بالقوه هشدار داد:

«تخلف یک سکو می‌تواند اعتماد سرمایه‌گذاران به کل بازار را تحت تأثیر قرار دهد و از همین رو، نظارت مؤثر و خودتنظیم‌گری صنفی اهمیت بالایی دارد.»

مدیرعامل فرابورس همچنین از برنامه‌های جاری برای پیگیری بازنگری سقف کارمزد سکوها، ایجاد بازار ثانویه برای گواهی‌های مشارکت از طریق سامانه معاملات یا توکن‌سازی، توسعه تأمین مالی مبتنی بر سهام و اهدا، اصلاح محدودیت‌های تراکنش و پذیرش هزینه‌های تأمین مالی به عنوان هزینه قابل قبول مالیاتی خبر داد و ابراز امیدواری کرد که سهم تأمین مالی جمعی از تأمین مالی شرکتی تا پایان سال به ۴۰ درصد برسد.

شش راهکار دیجیتال سرزمین هوشمند پاد برای زیرساخت سکوها

در بخش دیگری از این گردهمایی، حمیدرضا رضاپناه، مدیرعامل سرزمین هوشمند پاد، به تبیین نقش راهکارهای دیجیتال در توسعه تأمین مالی جمعی پرداخت. وی شش محور خدماتی تخصصی را برای پاسخ به نیازهای سکوها و شرکت‌های سرمایه‌پذیر ارائه داد:

  • شناسایی و احراز هویت: امکان سنجش و بررسی هویت اشخاص حقیقی و حقوقی، سرمایه‌گذاران و شرکت‌های سرمایه‌پذیر.
  • مدیریت قرارداد و امضای الکترونیکی: ارائه سامانه‌های دیجیتال نظیر «مداد» و «پاراف» برای تنظیم، ارسال و امضای الکترونیکی قراردادها.
  • پرداخت هوشمند: مدیریت خودکار تراکنش‌ها، دریافت و پرداخت وجوه و استفاده از شناسه واریز جهت کاهش مداخلات دستی.
  • سازوکار بازگشت وجوه: مدیریت فرایندهای مالی جهت عودت وجوه سرمایه‌گذاران در طرح‌هایی که موفق به تکمیل تأمین مالی نمی‌شوند.
  • حساب‌های دیجیتال: زیرساخت پرداخت‌های پرتعداد و دوره‌ای جهت توزیع سود سرمایه‌گذاران.
  • مدیریت تنخواه: ارائه خدمات مدیریت تنخواه برای سکوها و شرکت‌های سرمایه‌پذیر با هزینه و شرایط مشخص.

رضاپناه تأکید کرد که مجموعه «پادیوم» با تجمیع خدمات بانکی، مالی، استعلامی، احراز هویت و اعتبارسنجی در قالب بازارچه API، دسترسی یکپارچه کسب‌وکارها به زیرساخت‌ها را فراهم می‌سازد. وی همچنین بر اهمیت تغییر سنجه‌های گزارش‌دهی تاکید کرد و خواستار آن شد که در دوره‌های آتی، علاوه بر میزان سرمایه جذب‌شده، گزارش دقیقی از آثار واقعی این منابع بر رشد اقتصادی، توسعه کسب‌وکارها و ایجاد فرصت‌های شغلی ارائه گردد.

چالش‌های تأمین مالی ارزی و پیگیری اصلاح قوانین مالیاتی در مجلس

بخش تخصصی رویداد به پنل «تأمین مالی ارزی» با مدیریت روح‌الله ابوجعفری، عضو هیئت‌مدیره فرابورس ایران و عضو هیئت علمی پژوهشکده مطالعات فناوری اختصاص داشت. در این نشست که با حضور مجید الماسی، مدیرکل سرمایه‌گذاری خارجی سازمان سرمایه‌گذاری و کمک‌های اقتصادی و فنی ایران، و پوریا ناگهی، رئیس هیئت‌مدیره انجمن صنفی تأمین مالی جمعی برگزار شد، موانع اجرایی، نیازمندی‌ها به مجوزهای بانک مرکزی و هماهنگی نهادها در مسیر ورود سرمایه‌گذاران به طرح‌های ارزی بررسی شد.

پوریا ناگهی در این پنل به تاریخچه شکل‌گیری انجمن صنفی و دستاوردهای آن در حوزه خودتنظیم‌گری و تعامل با فرابورس و مجلس اشاره کرد. همچنین در بخش پایانی رویداد، از گزارش سالانه صنعت تا پایان سال ۱۴۰۴ و گزارش عملکرد شش‌ماهه بازار رونمایی شد و تفاهم‌نامه همکاری میان سرزمین هوشمند پاد و انجمن تأمین مالی جمعی به امضا رسید.

مهدی طغیانی، نایب‌رئیس کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی، نیز در سخنرانی خود تأمین مالی را چالش اصلی بنگاه‌های اقتصادی دانست. وی اعلام کرد که مجلس در حال پیگیری حذف سقف تراکنش‌ها، توسعه ابزارهای جدید و پذیرش هزینه‌های واقعی تأمین مالی جمعی در محاسبات مالیاتی به عنوان هزینه قابل قبول است، چرا که هزینه واقعی تأمین منابع از این مسیر ممکن است از سقف نرخ سود مورد قبول بانک مرکزی بیشتر باشد.