شرکت گوگل در آستانه فصل خریدهای تعطیلات، عرضه رسمی قابلیت «سبد خرید همگانی» (Universal Cart) را آغاز کرده است. این ابزار جدید که نخستین جزئیات آن در کنفرانس توسعه‌دهندگان Google I/O در ماه مه مطرح شده بود، با هدف تسهیل فرایند خرید و تبدیل وب به یک بازار یکپارچه طراحی شده است. این ابزار جدید تجارت مبتنی بر عامل‌های هوشمند (Agentic Commerce) و تسویه حساب، بر پایه «پروتکل تجارت همگانی» (UCP) توسعه یافته؛ پروتکلی که گوگل با همکاری Shopify طراحی کرده است تا عامل‌های هوش مصنوعی (AI Agents) بتوانند در تراکنش‌های تجارت الکترونیک به‌طور مستقیم با زیرساخت‌های پرداخت ارتباط برقرار کنند.
ساختار فنی و نقش پروتکل UCP
ابزار Universal Cart به عنوان یک مرکز خرید هوشمند در اکوسیستم گوگل عمل می‌کند و در حال حاضر در اپلیکیشن Gemini و حالت هوش مصنوعی جستجو (AI Mode in Search) ادغام شده است. این سیستم با بهره‌گیری از داده‌های جستجوی گوگل و سازمان‌دهی کالاها به کمک هوش مصنوعی، فهرست خریدهای کاربر را ذخیره می‌کند. سبد خرید همگانی قادر است تجربه خرید کاربر را مدیریت کرده، محصولات خریدار را در میان خرده‌فروشان مختلف ردیابی کند، اخبار تخفیف‌ها و پیشنهادهای ویژه را به اطلاع کاربر برساند و فرایند تسویه حساب تمامی کالاها را انجام دهد.
این سامانه متکی بر «گراف خرید» (Shopping Graph) گوگل است که بیش از ۶۰ میلیارد فهرست کالای به‌روزرسانی‌شده را پشتیبانی می‌کند. Universal Cart به‌طور مداوم در پس‌زمینه تغییرات قیمتی یا موجودی مجدد کالاها را بررسی کرده و اعلان‌های مربوطه را به کاربران ارسال می‌کند. برای استفاده از این قابلیت، خرده‌فروشان باید در سامانه ثبت‌نام کنند. برندهایی مانند Nike، Sephora، Target، Ulta Beauty، Walmart، Wayfair و تعداد زیادی از فروشندگان بستر Shopify پیش‌تر در مرحله آزمایشی این طرح در ماه مه ثبت‌نام کرده‌اند.
فروشندگان حاضر در این پلتفرم می‌توانند امکان تسویه حساب مستقیم درون سبد خرید را فعال کنند یا به خریداران این امکان را بدهند که کالاهای خود را به یک سبد خرید از پیش بارگذاری‌شده در وب‌سایت اختصاصی خرده‌فروش منتقل کنند. برخی از فروشندگان نیز از هر دو روش پشتیبانی می‌کنند.
جابه‌جایی مالکیت داده‌ها و چالش هدف‌گیری مجدد
اگرچه سبد خرید همگانی بازتاب‌دهنده رفتار فعلی کاربران در هنگام جستجو و استفاده از موتورهای هوش مصنوعی است، اما نحوه هدف‌گیری مجدد تبلیغات (Retargeting) و محل ذخیره‌سازی داده‌ها را به‌طور بنیادی تغییر می‌دهد. وقتی یک خریدار سبد خرید خود را رها می‌کند، ساختار بازاریابی بازگشتی برای تبلیغ‌کنندگان دستخوش دگرگونی می‌شود.
پیش از این، کاربر وارد وب‌سایت یک خرده‌فروش می‌شد، کالاهایی را به سبد خرید اضافه می‌کرد و در صورت انصراف، مرورگر را می‌بست. در مدل جدید، هرگاه کاربر از طریق Gemini یا حالت هوش مصنوعی جستجو، محصولی را در Universal Cart ذخیره کند و برنامه را ببندد، با بازگشت مجدد، محصولات همچنان در سبد خرید باقی می‌مانند، اما این داده‌ها درون اکوسیستم گوگل ذخیره شده‌اند.
رهاسازی کالاها در این سبد خرید جدید، کنترل داده‌های مربوط به انصراف از خرید و هدف‌گیری مجدد را از وب‌سایت‌های مستقل خرده‌فروشان خارج کرده و به اکوسیستم تبلیغاتی گوگل منتقل می‌سازد. هنوز مشخص نیست که مسئولیت ارسال تبلیغات هدف‌گیری مجدد برای کالاهای رهاشده بر عهده گوگل خواهد بود یا خرده‌فروش.
از نظر حقوقی، خرده‌فروشان مالکیت کامل داده‌های مشتریان، سوابق تراکنش‌ها و روابط پس از خرید را حفظ می‌کنند. گوگل تاکید کرده است که فروشندگان همچنان «فروشنده رسمی» (Merchant of Record) باقی می‌مانند تا کنترل داده‌های دست‌اول و چرخه عمر مشتری در اختیار خودشان باشد. با این حال، تحلیل‌گران صنعت هشدار می‌دهند که پویایی واقعی مالکیت داده‌ها در این ساختار بسیار پیچیده و ظریف است.
Karen Webster، بنیان‌گذار و مدیرعامل PYMNTS، در تحلیلی با عنوان «کیف پول عامل‌های هوشمند گوگل: آیا بار پنجم طلایی است؟» به بررسی معماری زیرساختی UCP و «پروتکل پرداخت‌های عاملی» (AP2) پرداخته و دقیقاً به این تناقض در مالکیت داده‌ها اشاره کرده است:
blockquote>«گوگل می‌گوید فروشندگان داده‌های مشتریان خود را حفظ می‌کنند. این حرف از نظر فنی درست است، اما نه فروشنده و نه صادرکننده کارت، هیچ‌کدام داده‌های مربوط به قصد خرید (Intent Data) را که پیش از تراکنش شکل گرفته است نمی‌بینند. گوگل همه این داده‌ها را می‌بیند.»واکنش خرده‌فروشان و چشم‌انداز خرید مبتنی بر عامل‌های هوشمند
تغییر رفتار خریداران و ورود عامل‌های هوش مصنوعی به فرایند خرده‌فروشی، نیازمند استراتژی‌های جدیدی از سوی فعالان بازار است. Debra Aho Williamson، بنیان‌گذار و تحلیل‌گر ارشد موسسه Sonata Insights، در خبرنامه منتشرشده خود اعلام کرد از اینکه ببیند برخی خرده‌فروشان برای تشویق کاربران به امتحان خرید مبتنی بر عامل‌های هوشمند (Agentic Shopping) تخفیف‌ها یا پیشنهادهای ویژه‌ای ارائه دهند تعجب نخواهد کرد.
وی در تحلیل خود نوشته است:
blockquote>«هر دو رویکرد نکات زیادی را درباره نقش آینده عامل‌های هوشمند در خرید، نوع خریدهایی که مصرف‌کنندگان تمایل دارند یا ندارند به هوش مصنوعی واگذار کنند، و همچنین میزان روانی (یا عدم روانی) انتقال فرایند بین مصرف‌کنندگان، خرده‌فروشان و سیستم‌های پرداخت روشن خواهد ساخت.»