شرکت گوگل در حال توسعه بیسروصدای یک طرح لایسنسینگ هوش مصنوعی مبتنی بر «پرداخت بر اساس ارزش» (pay-per-value) برای ناشران است. با این حال، منتقدان میگویند این برنامه بیشتر شبیه به یک پوشش حقوقی برای فرار از تعهدات بزرگتر است تا یک سیستم پرداخت معنادار و منصفانه.
غول فناوری گوگل که تاکنون از امضای قراردادهای لایسنسینگ کلان و پرداخت مبالغ یکجا (lump-sum) مشابه رقبایی مانند OpenAI با ناشران بزرگ خبری خودداری کرده، برنامه جدیدی را در بستر ابزار Search Console آزمایش میکند. به گفته چندین منبع آگاه در این صنعت، این برنامه زمانی به ناشران هزینه پرداخت میکند که محتوای آنها نقش «قابلتوجهی» در پاسخهای تولیدشده توسط هوش مصنوعی گوگل در ابزارهای Gemini، AI Overviews و حالت هوش مصنوعی (AI mode) ایفا کند.
سازوکار برنامه آزمایشی گوگل و ابزار Search Console
زمانی که یک ناشر به طرح آزمایشی «مشارکت در هوش مصنوعی» (AI contribution pilot) میپیوندد، یک ویجت درآمدی اضافی مربوط به هوش مصنوعی در داشبورد Search Console خود دریافت میکند. این بخش میزان درآمد ماهانه (به همراه سوابق آن) را نشان میدهد، هرچند در حال حاضر هیچ اطلاعات دقیق دیگری درباره نحوه محاسبه این پرداختیها ارائه نمیشود. پرداختها بیشتر بر اساس ارزش محتوا است تا میزان استفاده خام از آن؛ به این معنی که گوگل تنها زمانی پول پرداخت میکند که تشخیص دهد یک محتوا سهم معناداری در پاسخ هوش مصنوعی داشته است. ناشران میتوانند در هر زمان که بخواهند از این طرح خارج شوند.
گوگل تایید کرده است که این طرح یک پروژه آزمایشی یادگیری در مراحل اولیه است تا بررسی کند چگونه میتوان به بهترین شکل به محتوای باکیفیت پاداش داد، آن هم فراتر از ترافیک و ابزارهایی که پیش از این ارائه میکرده است. این شرکت به پست وبلاگی خود در ماه ژوئن اشاره کرد و توضیح داد که در حال آزمایش مدل جدیدی برای همکاری با وبسایتهایی است که محتوای آنها به تازه و دقیق ماندن پاسخهای هوش مصنوعی مولد کمک میکند.
بر اساس گزارش نشریه Digiday، گوگل دستکم با دهها ناشر برای حضور در این طرح آزمایشی تماس گرفته است. این برنامه بیشتر برای ناشران کوچک و متوسط جذاب بوده تا رسانههای بزرگ، و دامنه آن بسیار فراتر از ناشران صرفاً خبری گسترش یافته است. تصاویر فاششده از گوگل سرچ کنسول که توسط Digiday مشاهده شده، پنلی با عنوان «AI contribution» را نشان میدهد که پس از پیوستن ناشر به برنامه ظاهر میشود و نام طرح و رقم پرداختی ماهانه را به نمایش میگذارد.
واکنش ناشران: جعبه سیاه یا فرصتی برای همکاری؟
یکی از مدیران اجرایی مطلع از این موضوع به Digiday گفت: «این سیستم کاملاً شبیه به یک جعبه سیاه (Black box) عمل میکند.» با توجه به مراحل اولیه این برنامه، گوگل احتمالاً هنوز در حال بررسی نحوه تعیین ارزش هر بخش از محتوا برای پاسخهای هوش مصنوعی خود است؛ معادله پیچیدهای که هنوز هیچکس در این صنعت نتوانسته آن را حل کند.
دو مدیر رسانهای که در این طرح آزمایشی حضور دارند اما خواستند نامشان فاش نشود، اعتراف کردند که اگرچه اطلاعات ارائهشده تا کنون بسیار ابتدایی است، اما حضور در این برنامه و آزمایش پرداختهای مستقیم و اشتراکگذاری دادهها با گوگل، بسیار بهتر از ایستادن در حاشیه و امید بستن به بازگشت مدلهای قدیمی ترافیک ورودی (referral economics) است.
یکی از این مدیران گفت: «آیا آرزو میکردم که آنها شفافتر عمل کنند؟ قطعاً. اما امیدوارم این حقیقت که آنها در حال ایجاد رویهای برای پرداخت مستقیم به ناشران در ازای محتوا هستند، گامی معنادار باشد.» شرکای این برنامه میگویند گوگل جلسات هفتگی با آنها برگزار میکند و رویکرد آن را «بسیار تعاملی و همکارانه» توصیف کردهاند. یکی از مدیران اشاره کرد که این طرح را نه به عنوان یک قرارداد یکباره، بلکه به عنوان آزمایش اولیه یک بازار برای دادههای استنتاجی (inference data) میبیند؛ جایی که ناشران یاد میگیرند چه چیزی برای سیستمهای هوش مصنوعی و خوانندگان ارزشمند است.
انتقادات، مبالغ ناچیز و ریسکهای استراتژیک
این اولین بار نیست که گوگل دست به آزمایشهای پولی میزند. این شرکت پیش از این برنامهای را با ناشران بزرگ خبری از جمله گاردین (The Guardian) و واشنگتن پست (The Washington Post) برای آزمایش ویژگیهای هوش مصنوعی در گوگل نیوز آغاز کرده بود. با این حال، تلاش اخیر گوگل برخلاف مذاکرات قبلی لایسنسینگ که به توافقنامههای News Showcase مرتبط بود، طیف وسیعتری از ناشران غیرخبری را نیز در بر میگیرد.
گوگل همچنین گزارش عملکرد هوش مصنوعی (AI performance report) را در ماه اوت در سرچ کنسول راهاندازی کرد. یکی از مدیران رسانهای اعلام کرد که این گزارشها به تازگی در داشبورد آنها ظاهر شده و میزان بازدید (impressions) بیش از حد انتظاری را نشان میدهد که به شدت با ترافیک ازدسترفته آنها از بخش جستجوی سنتی و Discover همخوانی دارد. به گفته او، این موضوع سوالات جدیدی را درباره نحوه جبران این خسارت ترافیکی ایجاد میکند.
برخی از ناشران، به ویژه رسانههای کوچک و متوسط، بعید است درآمد مستمر برای محتوایی که در حال حاضر تولید میکنند را رد کنند. اما زمانی که محاسبات در یک جعبه سیاه انجام میشود، سخت میتوان آن را یک معامله منصفانه دانست. یک منبع نزدیک به شرایط گفت که درآمدهای اولیه در مقایسه با درآمدهای تبلیغاتی ناشران بسیار ناچیز و در حد «پول خرد» (peanuts) بوده است.
لوک استیلمن (Luke Stillman)، مدیرعامل مجموعه Madison and Wall، در این باره میگوید: «ناشران نفوذ و قدرت چانهزنی بسیار کمی بر نحوه تغییر توزیع و کشف محتوا توسط هوش مصنوعی دارند. برای آنها بهتر است تا زمانی که میتوانند، یک جریان درآمدی جدید ایجاد کنند و از آن پول برای توسعه بخشهایی از کسبوکار خود استفاده کنند که وابستگی کمتری به تبلیغات دارند، مانند اشتراکها و رویدادها.» او افزود که این توافقنامهها راهی ارزان برای گوگل جهت کاهش همزمان چندین ریسک از جمله ریسکهای حقوقی، نظارتی، روابط با ناشران و سرفصلهای خبری منفی است.
دیوید باتل (David Buttle)، بنیانگذار ائتلاف ناشران هوش مصنوعی Spur و موسسه مشاوره رسانهای DJB Strategies، معتقد است این پرداختها بیشتر شبیه به یک ابزار دفاع استراتژیک (strategic hedge) است. او تاکید کرد: «گوگل نمیخواهد بازاری شکل بگیرد که در آن مجبور باشد بر اساس استفاده واقعی از روزنامهنگاری در هوش مصنوعی پول پرداخت کند، زیرا این امر پایه و اساس کل مدل موتور جستجوی آن را که همواره از پرداخت پول برای محتوای ناشران خودداری کرده، زیر سوال میبرد. این طرح بیشتر شبیه به یک آزمایش زیرساختی برای زمانی است که شاید در آینده مجبور به پرداخت شوند.»
فراتر از این طرح آزمایشی، گوگل اعلام کرده است که برنامه هوش مصنوعی خبری این شرکت در حال حاضر شامل بیش از ۲۰۰ عنوان رسانه در سراسر جهان میشود، در حالی که برنامه لایسنسینگ Google News Showcase اکنون بیش از ۲۸۰۰ نشریه را در ۳۳ کشور پوشش میدهد.